Pak stress en piekeren aan
Jonge werknemers vallen uit
Tussen 2018 en 2024 steeg het aantal jonge werknemers dat uitvalt door burn-out met 136 procent. Meer dan 1 op 5 is langer dan een jaar arbeidsongeschikt. En psychische problemen liggen aan de basis van bijna 40% van de nieuwe gevallen van arbeidsongeschiktheid bij jonge werknemers 1 . Dat baart ons zorgen.
Is Generatie Z, geboren tussen 1997 en 2012, overgevoelig en minder weerbaar? Klinisch psychologen Marieke Impens en Bep Trogh zien vooral een generatie die houvast zoekt in een snel veranderende wereld:
De jonge generatie is gevoelig, maar daarin zit ook veel kracht, aldus Marieke Impens en Bep Trogh. Ze trekken sneller aan de alarmbel, spreken makkelijker over mentale gezondheid en stellen terecht vragen bij systemen die hen leegzuigen. Dat is geen zwakte. Dat getuigt van moed en daadkracht: "We hebben jarenlang gezegd: let op je mentale gezondheid, zoek op tijd hulp, ga niet te hard door. Nu is er een generatie die dat sneller doet omdat we het hen geleerd hebben. Dat ze meer aandacht hebben voor mentale gezondheid is een goede zaak. Anderzijds zien we wel dat ze de normale mentale ongemakken die eigen zijn aan het leven, vaak sneller abnormaal vinden en ze moeilijker kunnen verdragen."
Volgens Bep Trogh groeit de Generatie Z wel op in een wereld waarin rust zeldzaam is: "De grens tussen werk en privé is minder scherp geworden. We staan heel de tijd 'aan' en een menselijk lichaam is daar nu eenmaal niet voor gemaakt."
Ook de manier waarop we werken is veranderd. "Thuiswerk en een flexibelere arbeidsmarkt bieden heel wat voordelen, maar kunnen er tegelijk voor zorgen dat verbinding met collega's en de werkplek minder vanzelfsprekend wordt. Jammer, want verbinding is een belangrijke buffer tegen stress en ook die komt bij veel jongeren in het gedrang. Ze hebben wel veel online connecties, maar die zijn vaak vluchtig en meer oppervlakkig."
Voor veel jonge werknemers is er bovendien een kloof tussen wat ze thuis meekregen, en wat de realiteit uiteindelijk van hen vraagt, aldus Marieke Impens: “Zowel thuis als op school zetten we in op zorg en autonomie. Veel jongeren groeien op met aandacht, inspraak en keuzevrijheid. Op de werkvloer komen ze terecht in een systeem met hoge werkdruk, hiërarchie en minder ruimte om dingen mee te bepalen. Die overgang kan hard aankomen.”
Ook emotioneel kan het wringen. Bep Trogh: “Ouders zijn vaak heel betrokken en beschermend. Ze springen in de bres voor hun kinderen, in de hoop dat ze zo pijnloos mogelijk opgroeien. Maar omgaan met lastigheden en moeilijke emoties moet je leren. Kom je daar weinig of nooit mee in aanraking, dan kan je heel snel heel hard schrikken.”
De jongere generatie gaat ook gebukt onder torenhoge verwachtingen: sociaal zijn, gezond leven, iets betekenen voor de wereld, geld verdienen, een zinvolle job vinden en intussen ook ontspannen. Bep Trogh: “We hebben jongeren verteld dat ze alles kunnen. Dat geeft veel druk.”
Het is dus belangrijk dat ze ook een andere boodschap horen, aldus Marieke Impens: “Je moet niet alles onder controle hebben om ervoor te zorgen dat het goed gaat. Vertrouw erop dat je je niet elke dag goed moet voelen, dat je job niet altijd leuk moet zijn en dat je best veel aankan. Ook dat is veerkracht.”
In plaats van elkaar te veroordelen, kunnen generaties veel van elkaar leren, zeggen de twee experten. Generatie Z leert oudere generaties dat grenzen stellen en zingeving ertoe doen. Oudere generaties tonen dat ongemak bij het leven hoort en dat je meer aankan als je het samen draagt.
Er wordt veel gesakkerd op jongeren, maar we moeten beseffen dat wij hen zo hebben opgevoed, aldus Marieke Impens: “Wat we nodig hebben, is begrip en mildheid. Geen generatiestrijd.”
De afgeknabbelde stresspen maakt pijnlijk zichtbaar wat chronische stress met je doet vanbinnen. Daarom willen we bij Helan oproepen tot actie: leer stress-signalen tijdig aan te pakken, of signaleer ze bij mensen om je heen. Durf te praten, en hulp te zoeken. Wij bij Helan pakken intussen ook onze to do's vast.
We maken hulp beter bereikbaar, door:
- Erop te blijven aandringen bij de overheid dat mentale gezondheidszorg aandacht verdient.
- Jou via een online tool naar hulplijnen te gidsen.
- Je snel contact te brengen met een erkende psycholoog.
- Concrete tips en advies te bieden.
- Een gratis webinar over verbinding, afwijzing en mentaal welzijn te organiseren.
- En een nog sterkere terugbetaling voor mentale gezondheidszorg te voorzien.
Herken jij signalen van stress?
Herken je onderstaande trekjes 3 bij jezelf of bij iemand in je omgeving? Roep dan hulplijnen in of zoek naar manieren om de druk te verminderen.
Andere emoties
Als het niet goed met je gaat, heb je minder controle over je emoties. Merk je dat je een gevoel van uitzichtloosheid hebt, of dat iemand in je omgeving zich zo voelt, dan is het tijd om hulp te zoeken.
De alarmsignalen:
Zich terugtrekken
Als je er even door zit, krijg je plots minder plezier in dingen die je anders wel leuk vindt. Dat wil zeggen dat je mentaal onder druk staat.
De alarmsignalen:
Zeggen dat het niet goed gaat
Soms spreken mensen het ronduit uit dat ze zich niet goed voelen, of omgekeerd: stralen ze uit dat ze zich niet goed voelen, maar beweren ze het tegenovergestelde uit schrik om jou lastig te vallen.
De alarmsignalen:
Ander gedrag
Merk je bij jezelf of iemand in je omgeving een ander gedrag op dan normaal, dan kan dat wijzen op oververmoeidheid, burn-out of psychische problemen.
De alarmsignalen:
Pak stress en piekeren aan
Uit ons eigen onderzoek 2 blijkt dat driekwart van de Belgen gelooft dat omgaan met stress, tegenslagen en moeilijke emoties iets is wat je kan leren. Dat is ook onze boodschap: herken stress-signalen op tijd, leer beter om te gaan met moeilijke emoties en aarzel niet om hulp te zoeken.
- Wacht niet tot het water aan je lippen staat. Praat erover en durf je kwetsbaar op te stellen. Een goed gesprek met een vriend, collega, leidinggevende of huisarts maakt vaak al een verschil. Stress laat sporen na, maar verbinding ook.
- Stress helemaal uit je leven bannen lukt niemand, en het hoeft ook niet. Waar het om gaat, is veerkracht. Dat betekent niet dat niets je raakt. Het betekent dat je weet hoe je omgaat met wat je raakt, dat je terugveert na een moeilijke periode en dat je voelt wanneer je steun nodig hebt.
Vind hulp op maat
Ook daar heeft Helan aan gedacht: voordelen voor jouw mentaal welzijn
Gratis Helan-webinar over stress
24 november om 20u - hoogleraar ontwikkelingspsychologie Eveline Crone
- Hoe reageert ons brein op afwijzing, stress en sociale prikkels?
- Waarom hebben sociale relaties en vriendschappen zo’n grote invloed op ons welzijn?
- Hoe omgaan met mentale druk in een wereld vol verwachtingen en sociale media?
Bronnen:
- Studie over arbeidsongeschiktheid bij jonge werknemers van de Onafhankelijke Ziekenfondsen
- Online onderzoek uitgevoerd door onderzoeksbureau iVOX in opdracht van Ovide en Helan in het kader van mentaal welzijn tussen 2 september 2026 en 10 september 2026 bij 2000 Belgen (18+) representatief op diploma, taal, geslacht en leeftijd. De maximale foutenmarge bij 2000 Belgen (18+) bedraagt 2,08%.
- Herken de 4 signalen - Te Gek!?