Hormoontherapie tijdens de menopauze: ja of nee?

Welke klachten komen vaak voor in de (peri)menopauze?

Schommelende hormoonspiegels en de daling van oestrogeen, progesteron en testosteron hebben een impact op lichaam én brein. De bekende symptomen zoals opvliegers, slecht slapen en stemmingswisselingen zijn maar het topje van de ijsberg.

Vrouwen kunnen ook géén of atypische klachten ervaren. Denk aan:

• pijnlijke gewrichten en pezen zoals een frozen shoulder
• vaginale droogte
• hartkloppingen
• hersenmist of geheugenproblemen
• neerslachtigheid
• minder zelfvertrouwen
• (sociale) angst
• duizeligheid
• oorsuizen

Die klachten worden niet altijd herkend als hormonaal. Vrouwen lopen soms lang rond zonder de juiste diagnose of zorg.

Wat kan je zelf doen om je hormonen en je gezondheid te ondersteunen?

Je levensstijl is in deze fase belangrijker dan ooit. De basis:

• gezonde voeding
• genoeg beweging
• rust in je hoofd
• een goede slaap

Toegevoegde suikers, alcohol maar ook roken kunnen klachten erger maken.

Krachttraining en regelmatig (buiten) bewegen zijn een must: ze ondersteunen je spieren en botten, je hart en bloedvaten, humeur, slaap en gewicht.

Probeer ook elke dag ruimte te maken voor diepe ontspanning. Gewoon even niks doen of tien minuutjes neerzitten zonder prikkels, met je ogen toe, doet wonderen.

En versterk de banden met vriendinnen of andere vrouwen: sisterhood helpt écht.

Wat als levensstijl onvoldoende is?

Leg je dan niet neer bij ‘het hoort erbij’. Als je klachten je thuis of op het werk ernstig beperken, zoek dan hulp. Binnen het kader van shared decision making beslis je samen met je arts of zorgverlener over je behandeling op basis van wat voor jou belangrijk is.

Soms lukt het pas om iets aan je levensstijl te doen als eerst je hormonen voldoende aangevuld worden waardoor je bv. beter slaapt, weer energie hebt om in beweging te geraken of andere dingen aan te pakken. En voor klachten als vaginale droogte of terugkerende blaasontstekingen kan lokale (vaginale) oestrogeentherapie op zich soms al een oplossing zijn.

Wat houdt menopauzale hormoontherapie eigenlijk in?

Menopauzale hormoontherapie (MHT) herstelt je hormonale balans. Ze vult de natuurlijke hormonen weer aan die je lichaam niet meer voldoende aanmaakt.

Zo verminderen of verdwijnen klachten en verbetert je levenskwaliteit. Bij een vroege start ben je absoluut beter beschermd tegen botontkalking. Ook de onderzoeken naar de impact op hart- en vaatziekten en dementie op latere leeftijd zijn positief. Kies wel voor bio-identieke of lichaamseigen hormonen. In tegenstelling tot synthetische hormonen hebben ze dezelfde moleculaire structuur en dezelfde positieve effecten als je eigen natuurlijke hormonen.

Is hormoontherapie tijdens de perimenopauze dan geen hype?

Integendeel. Dat er nu meer openheid, aandacht en informatie rond perimenopauze en hormoontherapie is, is een noodzakelijke inhaalbeweging na decennialange stilte, schaamte en misverstanden. Hormonen zijn de motor achter je welzijn. Als die motor sputtert, mag je medische hulp vragen, net zoals je een bril draagt bij slecht zicht of insuline neemt bij diabetes.

Welke hormonen worden aangevuld bij hormoontherapie?

Oestrogeen

Oestrogeen is dé basis van hormoontherapie. Het werkt ontstekingsremmend en beïnvloedt bijna alle systemen in je lichaam:

• hersenen
• hart- en bloedvaten
• botten
• slaap en energie
• stofwisseling
• slijmvliezen
• huid en haar
• immuunsysteem

Aanvulling gebeurt via een gel of pleister, en kan zo nodig ook nog lokaal worden aangevuld ter hoogte van vagina en/of vulva.

Progesteron

Progesteron beschermt het baarmoederslijmvlies: oestrogeen en progesteron horen dus samen.

• Progesteron brengt rust
• vermindert angst en prikkelbaarheid
• helpt de stressrespons reguleren

Daarom kunnen ook vrouwen zonder baarmoeder baat hebben bij progesteron.

Testosteron

Testosteron wordt bij sommige vrouwen aangevuld. Het is belangrijk voor:

• energie en motivatie
• spiermassa en kracht
• focus en mentale helderheid
• stemming en veerkracht
• én voor het libido

Is hormoontherapie veilig?

Er heerst jammer genoeg nog angst en verwarring rond hormoontherapie. Die bezorgdheid is gebaseerd op verouderde of fout geïnterpreteerde gegevens zoals in de WHI-studie uit 2002. Moderne studies tonen aan dat bio-identieke hormoontherapie veilig is voor de meeste vrouwen wanneer het correct voorgeschreven is, op het juiste moment opgestart wordt en goed begeleid wordt. Dat zeggen ook de internationale richtlijnen*.

Transdermaal oestrogeen heeft de voorkeur, altijd samen met met bio-identiek progesteron als je een baarmoeder hebt. Je start ook liefst vóór je 60ste levensjaar of binnen de 10 jaar na je menopauze. Dat betekent niet dat later starten uitgesloten is, dat wordt individueel bekeken.

Wat is de juiste dosis?

De juiste dosis is de laagste dosis die je klachtenvrij maakt. Dat is heel individueel. Elk hormonenverhaal is complex, elke behandeling is anders. Het is maatwerk.

Wat als je op jongere leeftijd in de menopauze komt door een behandeling of ingreep?

Dan moet hormoontherapie altijd besproken worden. Bij vroege menopauze (jonger dan 45) of premature ovariële insufficiëntie (jonger dan 40) hebben vrouwen recht op vervanging van hun geslachtshormonen tot minstens 51 jaar. Praat met je zorgverlener(s) over een aangepaste behandeling op maat van jouw situatie, medische voorgeschiedenis en klachten. Levenskwaliteit is ook belangrijk. Zelfs als je borstkanker of een andere hormonale kanker hebt (gehad) of een verhoogd risico loopt, zijn er opties.

3 tips van dr. Spiessens

1. Informeer jezelf. De boeken van dr. Louise Newson zijn een fantastische informatiebron in mensentaal én volgens de laatste wetenschappelijke inzichten.

2. Noteer je klachten in een boekje of app voor jezelf en voor je zorgverlener(s). Zeker in de perimenopauze kunnen klachten grillig zijn.

3. Zoek een zorgverlener die echt luistert. Jij bent de specialist van jouw lichaam. Vraag of je arts kennis heeft over (peri)menopauze en bio-identieke hormonen, en openstaat voor shared decision making.

Helan ondersteunt je tijdens de (peri)menopauze

Heb je klachten? Probeer onze online symptomenchecker met concrete tips voor meer levenskwaliteit. Daarnaast is er een terugbetaling tot 50 euro voor 5 sessies bij een menopauzeconsulent. Zo hoef jij je leven niet op pauze te zetten.