Mildheid voor jezelf
Fit in je hoofd

De kunst van mildheid voor jezelf

Kunnen meeleven met anderen wordt doorgaans gezien als een waardevolle vaardigheid. Het getuigt van inlevingsvermogen, begrip en mildheid voor een ander persoon die doorheen iets moeilijk gaat. Is het dan niet vreemd dat wanneer je begrip of mildheid naar jezelf willen tonen, er plots heel wat andere gedachten de kop opsteken?

Je hoofd zegt dan al eens gauw dat je ‘je aanstelt’, dat je ‘wat sterker’ of ‘minder egoïstisch’ moet zijn. Hoe jammer is het dat je het hardst bent voor de enige persoon waarvan je zeker bent dat je er je hele leven mee moet doorbrengen: jezelf.

Verschillende jaren van wetenschappelijk onderzoek tonen intussen met overtuiging aan dat de vaardigheid tot zelfcompassie of de kunst van het mild zijn voor jezelf heel wat voordelen oplevert voor jouw gezondheid en welzijn.

Hoe kan zelfcompassie jou helpen?

Denk aan een gewone burger in onze prestatiemaatschappij. Iedereen heeft wel het gevoel dat men ergens beter in moet zijn of meer zou moeten leveren. De student die goede punten op school moet halen. De werkzoekende die een job wil om niet langer als profiteur gezien te worden. De vader of moeder die goed wil doen voor werk en gezin en het gevoel heeft te falen in beide.

Elk van hen kan aan de hand van oefeningen in zelfcompassie leren om beter met stress en druk om te gaan en zo zichzelf de kans geven om te groeien in hun rol of als persoon. Studies tonen aan dat acties van zelfcompassie je interne zorgsysteem inschakelt in plaats van het reeds overactieve stresssysteem die steeds maar aanstuurt op blijven vechten of vluchten.

Wat is zelfcompassie niet?

  • Het is geen zelfmedelijden of een teken van zwakte. Mildheid naar jezelf betekent niet dat je je wentelt in zelfbeklag. Je kijkt bewust naar je negatieve gevoelens en laat ze toe. Zo kan je een weg vooruit zien en kiezen. Als je negativiteit onderdrukt of negeert, duurt het net langer om echt vooruit te raken of te groeien. Je zou dus net het tegenovergestelde kunnen zeggen: de openheid van zelfcompassie vraagt moed en kracht!
  • Zelfcompassie maakt niet dat we te lang stilstaan of lui worden. Mildheid tonen naar jezelf is net een heel actieve keuze omdat het niet onze automatische reflex is. Het wijst ons op ons eigen aandeel zonder onszelf af te breken. En terwijl zelfcompassie een heel zachte, zorgende kant heeft (zelfacceptatie, troostend, …), is er ook de felle, beschermende kant van zorg voor onszelf (grenzen stellen, neen zeggen, …). Denk aan een lieve mamabeer die heel verdedigend en wild kan reageren wanneer haar welpen in gevaar zijn.
  • Het is niet narcistisch of egoïstisch. Zelfcompassie draait niet om jezelf positiever beoordelen dan anderen. In feite velt zelfcompassie helemaal geen oordeel over iets of iemand, maar biedt het vooral een erkenning van moeilijke momenten. Verder mag je zelfzorg niet verwarren met egoïsme. Terwijl egoïsme enkel om jou zou draaien, laat zelfzorg door middel van zelfcompassie net toe dat je beter en langer zorg kan dragen voor anderen.

Wat is zelfcompassie wel?

De hoofdonderzoeker rond zelfcompassie, Dr. Kristin Neff, omschrijft het als ‘liefhebbende, verbonden aanwezigheid’ met onszelf:

  • Liefhebbend: De keuze om vriendelijk en mild te zijn naar onszelf. Op die manier is zelfcompassie opbouwend en niet afbrekend zoals vaak gebeurt wanneer we hard zijn naar onszelf. Het gaat erover dat je oprecht geeft om je eigen welzijn en herstel na tegenslagen.
  • Verbonden: Hoewel zelfcompassie iets heel persoonlijk is, vertrekt het ook van het feit dat alle mensen tegenslagen en momenten van lijden in het leven kennen. Eenmaal je dit beseft kan dit enorm verbindend zijn.
  • Aanwezigheid: De vaardigheid om hier en nu zonder oordeel onze gedachten, gevoelens en sensaties te kunnen observeren. Deze houding laat ons toe op een nieuwe manier te reageren. Dit staat in contrast met overspoeld te worden door onze ervaringen waardoor we vast komen te zitten of net vluchten van onze persoonlijke ervaring.

Wat zijn nu enkele dagelijkse acties van mildheid naar jezelf?

  • Stel jezelf de vraag wat je een goede vriend(in) zou aanraden mocht die in jouw situatie zitten. Omdat medeleven voor anderen vaak natuurlijk komt, is het een goed startpunt om de focus op je eigen welzijn te richten. Doe zoals je anderen zou aanraden. 
  • Neem een oprechte pauze. Wat is een oprechte pauze? Niet eentje die louter gemeten wordt in tijd. Een oprechte pauze is eentje waarbij je ook incheckt bij jezelf en jezelf de vraag stelt hoe het op dit moment met je gaat.
  • Wees jezelf in de omgang met anderen. Veel mensen handelen met een masker op wat alleen maar energie kost en hen verder weg leidt van wie ze echt willen zijn. Kies radicaal voor authenticiteit. Dit zal even wennen zijn voor jezelf en anderen, maar het helpt je zelfacceptatie en zelfrespect enorm.
  • Hervorm die strenge interne criticus. Net zoals je kinderen zou aanspreken op lelijke woorden of opstandige antwoorden kan je ook je eigen interne stem uitdagen om dingen nu eens wat milder te zeggen. “Dat heb je weer mooi verknald!” wordt zo misschien “Je hebt gehandeld met de info die je op dat moment had om een zo goed mogelijk resultaat te bekomen”. 
  • Neem tijd om te antwoorden en durf ‘nee’ zeggen. Alvorens te antwoorden naar anderen, neem een mini-momentje om te luisteren naar je eigen lichaam en noden. Wat wil jij zelf? Voel je aan dat het beter is om nu ‘nee’ te zeggen? Kijk wat het met je doet als je gehoor geeft aan dit gevoel!
  • Dankbaarheidsoefening. Sta één keer per dag stil bij iets waar je dankbaar voor bent en dat je zelf onder controle hebt. Je kan bijvoorbeeld dankbaar zijn voor het mooie weer, maar jezelf bewust 5 minuten geven om van dat zonnetje te genieten is nog beter.
  • Oefen jezelf in het zien van tegenslagen als een kans tot leren en groei in plaats van falen en verlies. Lijden is onvermijdelijk en menselijk, we kunnen er dan maar beter iets mee doen ook.
  • En tot slot: zelfzorg. Als je altijd springt voor anderen, moet er ook iemand zijn die voor jou zorgt. Neem tijd voor jezelf, eet gezond, beweeg voldoende, ga op zoek naar ontspanning voor je hoofd. Je verdient het!

Heb je na het lezen van dit artikel ook het gevoel dat je nog wat kan groeien in mildheid naar jezelf? De psychologen van de Helan Luisterlijn helpen je graag om met deze vaardigheid aan de slag te gaan!

De hoofdonderzoekster rond zelfcompassie heeft een online test om je score op deze vaardigheid te berekenen.

Heb jij te veel aan je hoofd?

Ontdek onze tips om je balans terug te vinden.

Doe de test

Deel dit artikel

Verder lezen

burn-out herkennen

Hoe (h)erken ik een Burn-out bij mezelf

Het (h)erkennen van een Burn-out vraagt een bepaalde kwetsbaarheid naar jezelf. Het voelt immers alsof je faalt en niet zo sterk bent als je dacht. Veel chronische stressklachten bouwen zich langzaam op. En ach, we zijn allemaal ‘wel eens moe’. Maar als de vermoeidheid blijft aanhouden en er mentale én fysieke klachten bij komen kijken, is het toch wel een noodzaak om er iets aan te doen.

Want zo belangrijk is zelfzorg

In januari worden er traditiegewijs heel wat lijstjes met goede voornemens gemaakt. Een van de voornemens die hier vaak op verschijnen, is om meer tijd te nemen voor zichzelf, ook wel 'zelfzorg' genoemd. Maar wat is zelfzorg juist? En hoe doe je dat nu eigenlijk?

Waar naartoe voor psychologische hulp?

Gaat het wat minder met je en heb je het gevoel dat je hulp nodig hebt? Of heeft iemand in je omgeving hulp nodig? Onder meer bij de Helan Luisterlijn kun je terecht voor psychologische hulp en vragen over je welzijn. Lees waar je verder nog hulp vindt bij psychische problemen.

Wat kan lichaamsneutraliteit voor je gezondheid betekenen?

Wellicht klinkt zusterterm ‘body positivity’ je bekender in de oren, maar tegenwoordig zoeken veel jongvolwassenen hun heil in de meer gematigde vorm: ‘body neutrality’ of lichaamsneutraliteit. De term body neutrality doet al enkele jaren de ronde. Maar sinds sterren als Jameela Jamil, Taylor Swift en Billie Eilish zich achter het idee schaarden, was de populariteit nog nooit zo groot. Wat is het precies? En hoe pas je het zelf toe?